Gepost op

Een wiel spaken (deel 1)

Een wiel spaken (deel 1)

 

Voor veel mensen is het maken van een fiets wiel een soort magie. Het is echter niet heel ingewikkeld of moeilijk. Met het juiste gereedschap en geduld kom je een heel eind. Voor het maken van een goed wiel zijn een aantal zaken belangrijk. Als eerste natuurlijk de kwaliteit van de gebruikte materialen. Hoe beter de kwaliteit hoe soepeler naven lopen. Ook bij de velgen is er een duidelijk kwaliteitsverschil. Een goede velg is recht als je begint en richt dan ook veel makkelijker. De spaken hebben het meeste te verduren dus ook daar is het belangrijk dat ze de krachten over langere tijd kunnen weerstaan.

 

De theorie

Voordat je begint een wiel te maken is een begrip van de theorie achter het spaken van een wiel handig. Fietswielen zijn er in veel soorten en maten. De spaken moeten het samenspel van de krachten overbrengen. Bij een achterwiel wil je natuurlijk dat je trapenergie er ook voor zorgt dat je vooruit gaat. En als je remt dat je ook daadwerkelijk stopt. Daarom zijn bij het maken van wielen verschillende spaak patronen mogelijk.

Het belangrijkste verschil is het aantal keer dat de spaak een andere spaak kruist. Het meest gebruikt is 2 of 3 keer kruisen. Bij kleine wielen en grote naven, bijvoorbeeld een elektromotor of rohloff naaf wordt vaak maar 1 keer gekruist. Sommige voorwielen hebben helemaal geen kruisende spaken, dit kan alleen als je velgremmen hebt. Zo'n wiel kan namelijk slechter aandrijf- en remkrachten overbrengen. De keuze van het aantal kruisen hangt dus af van de maat en het soort gebruik van je wiel.

 

wiel radiaal gespaakt

radiaal

wiel 2 maal gekruist

Wiel 2 maal gekruist

wiel 3 maal gekruist

wiel 3 maal gekruist

Een andere factor is het wiel paraplu gespaakt of niet. Bij een achterwiel heb je ruimte nodig voor je cassette en moet je ketting langs de band kunnen lopen. Daarom staan de spaken aan die kant ook rechter op. Dit heeft als gevolgd at deze spaken ook strakker moeten staan. Tegenwoordig zijn de voorwielen met een schijfrem ook enigszins paraplu gespakt om ruimte te hebben voor je rem.

paraplu gespaakt

Paraplu of niet

Spaak lengte

 

Voor het maken van een perfect wiel is de juiste lengte van cruciaal belang. Maar hoe reken je dat nu uit? Er is een formule voor. Die is als volgt:

Lengte = √ {(R1 x R1)+(R2xR2)+(A x A)-(2xR1xR2xcos(Kx720/N))}

R1 = De halve diameter van de velg

R2 = De halve diameter van de naaf flens

A = Afstand van de flens tot het midden van het wiel

K = aantal keer dat de spaken kruisen

N = het aantal spaken in je wiel

Dat is nogal hogere wiskunde. Gelukkig zijn er online programma's die het makkelijker maken voor. Ik gebruik meestal die van Sapim maar ook die van DT Swiss werkt goed.

Voor beide calculators moet je je naaf en velg op meten. Dat gaat het beste met een schuifmaat. De lastigste maat om te meten is de afstand (A) van de flens tot het midden. De meeste calculators vragen dan ook om de afstand van het pad tot de flens. Voor de meeste wielen is dit geen probleem. Als je die afstand weet kan je ook de afstand tot het midden uitreken.

 

Het gaat echter mis als je velg niet midden tussen de padden moet uitkomen. De Ice trikes hebben bijvoorbeeld de velg van het achterwiel ongeveer een centimeter meer naar links staan. Dit is gedaan om een sterker wiel te krijgen (minder paraplu) en meer ruimte voor de ketting. In dit geval tel je bij de inbouw breedte 10 mm op en trek je links bij je gemeten afstand weer 10 mm van af. Op deze manier is de komt de velg 10 mm meer naar links.

 

Tot slot

Ben je enthousiast geworden en wil weet je de juiste spaak lengte dan kan je ze uiteraard bij ons bestellen. Ik maak alle spaken tegenwoordig op een Cyclus spaakmachine en gebruik daar voor Sapim rvs spaken en nippels. Er zijn 2 soorten: spaak 14 en spaak 13/14. Het verschil is de dikte bij de kop. Bij spaak 14 is de hele spaak 2 mm en bij spaak 13/14 is het dikte bij de kop 2,34 mm. Deze dikkere spaken worden vooral gebruikt bij hoog belaste wielen zoals de voorwielen van een velomobiel of  trike en bij wielen met een elektromotor.

 

In het volgende deel hoe je een wiel vlecht.

 

5 gedachten over “Een wiel spaken (deel 1)

  1. Cool. Thanks. Ik zou een apje kunnen maken, die de lengte uitrekent.

    1. Dat zou wel cool zijn

      1. Ik ga aan de slag, maar het zal wel even tijd kosten. heb het een beetje druk

  2. Goed om te weten dat ook Ice achterwielen een excentrische achtervork hebben (net als de Thys roeifietsen en de Rih racefiets van een collega van me). Ik vind dat ook veel beter dan centrische in geval van een brede cassette. Voor de Cheetah moest ik de rechterkant op een feitelijk krankjorum grote spanning zetten i.v.t. de linkerkant om goed uit te komen ): !

    1. Ik vind het technisch ook beter. Het is alleen iets lastiger richten in een richtbok

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *